Yapay zekâ veri merkezlerine yönelik hızla artan talep, otomotiv sektörünün ihtiyaç duyduğu bellek çipleri ve baskılı devre kartlarının (PCB) tedarikini de baskı altına alıyor. AlixPartners bünyesindeki Berylls’in değerlendirmesine göre otomotiv üreticileri için risk, 2027 boyunca yüksek kalabilir ve 2028’e kadar uzanabilir. Bu tablo, 2021’de yaşanan çip krizinin aynısının tekrarlanacağı anlamına gelmese de araç üreticileri açısından yeni bir maliyet ve tedarik güvenliği sorunu yaratıyor.
Yapay zekâ şirketleri daha yüksek fiyat ödeyebiliyor
AI veri merkezlerinde kullanılan yüksek bant genişlikli bellekler ve gelişmiş işlemciler, yarı iletken üreticileri açısından daha yüksek katma değer sunuyor. Bu nedenle üreticiler, kapasite ve yatırımlarını daha kârlı ürünlere yönlendirirken otomobillerde kullanılan DDR4, LPDDR4, NOR Flash ve NAND gibi geleneksel bellek türlerinde arz daralması yaşanabiliyor.
Otomotiv tarafındaki sorun yalnızca çip fiyatlarının yükselmesi değil. Araçların elektronik kontrol ünitelerinde kullanılan bileşenler, güvenlik ve dayanıklılık gereklilikleri nedeniyle uzun test ve onay süreçlerinden geçiyor. Bu nedenle otomobil üreticileri, piyasada başka bir çip bulunsa bile mevcut parçayı kısa sürede değiştiremiyor.
Devre kartlarında da kapasite yarışı başladı
Tedarik baskısı yarı iletkenlerle sınırlı değil. Yapay zekâ sunucularında kullanılan çok katmanlı ve özel malzemeli baskılı devre kartlarına yönelik talep de üretim kapasitesini zorluyor. Büyük teknoloji şirketlerinin Asya’daki PCB üreticileriyle uzun vadeli kapasite anlaşmaları yapması, otomotiv tedarikçilerinin erişebildiği üretim hacmini daraltabiliyor.
Berylls’in Kasım 2026 tarihli analizinde, PCB temel malzeme maliyetlerinin 2025 ile 2026 arasında yaklaşık yüzde 70 arttığı belirtiliyor. Küresel PCB üretiminin yaklaşık yüzde 94’ünün Asya’da, yaklaşık yüzde 60’ının ise Çin’de yoğunlaşması da tedarik zincirini jeopolitik gelişmelere karşı hassas hale getiriyor.
Aumovio: Çip maliyetlerindeki baskı 2027’de büyüyebilir
Otomotiv elektroniği tedarikçisi Aumovio da yapay zekâ kaynaklı talebin maliyetler üzerindeki etkisine dikkat çekiyor. Şirketin geçici finans yöneticisi Claus Bauer, 5 Kasım’da analistlerle yapılan görüşmede yarı iletken fiyatlarındaki etkinin 2027’de belirgin biçimde artabileceğini söyledi. Aumovio, yükselen malzeme maliyetlerinin gelecek yıl kârlılığı üzerinde yaklaşık 1 milyar avroluk brüt etki yaratabileceğini öngörüyor.
BMW, Volkswagen, Ford ve BYD gibi üreticilere elektronik bileşenler sağlayan Aumovio, artan maliyetlerin bir bölümünü müşterilerine yansıtmayı, kalan kısmını ise ürün ve harcama düzenlemeleriyle karşılamayı planlıyor.
2021’deki çip krizinden farkı ne?
Uzmanların işaret ettiği mevcut tablo, pandemi dönemindeki gibi tüm yarı iletken pazarını kapsayan genel bir kıtlıktan ziyade belirli bellek teknolojileri ve PCB üretim kapasitesinde yoğunlaşan seçici bir daralma. Ancak otomotivde kullanılan eski nesil bileşenlerin üretimden kaldırılması ve araç platformlarının uzun süre aynı elektronik mimariyi kullanması, bu parçaların bulunmasını zorlaştırabiliyor.
Üstelik yazılım tanımlı araçların yaygınlaşmasıyla otomobillerde merkezi bilgisayarlar ve yüksek performanslı kontrol üniteleri daha önemli hale geliyor. Bu dönüşüm, ilerleyen dönemde otomotiv üreticilerini 5 nm, 3 nm ve daha ileri üretim teknolojilerinde yapay zekâ şirketleriyle daha doğrudan kapasite rekabetine sokabilir.
Otomobil fiyatları ve üretim takvimleri etkilenebilir
Çip ve devre kartı maliyetlerindeki artışın otomobil fiyatlarına ne ölçüde yansıyacağı henüz net değil. Ancak tedarikçilerin artan maliyetleri araç üreticilerine aktarması, yeni model geliştirme ve üretim planlarında ek baskı oluşturabilir. Parça bulunabilirliğinde yaşanacak gecikmeler ise özellikle belirli elektronik donanımlara sahip modellerin üretim takvimlerini etkileyebilir.
Bu nedenle otomotiv şirketleri için öncelik yalnızca daha fazla parça satın almak değil; kritik bileşenlerin üretim kapasitesini önceden güvence altına almak, alternatif tedarikçileri onaylatmak ve elektronik mimarilerini daha esnek hale getirmek olacak.
Kaynaklar: Automotive News · Berylls by AlixPartners · Aumovio açıklamaları
